Η εγκυμοσύνη και η λοχεία φέρνουν σημαντικές αλλαγές στο ενδοκρινικό σύστημα της γυναίκας. Οι διαταραχές του θυρεοειδούς αποτελούν κοινό αλλά συχνά υποδιαγνωσμένο πρόβλημα, που μπορεί να επηρεάσει τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο. Η Δρ. Μαρία Αποστολοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας εξηγεί τα βασικά σημεία διάγνωσης και αντιμετώπισης των θυρεοειδικών διαταραχών.
Φάρος: Πώς πρέπει να γίνεται ο έλεγχος του θυρεοειδούς κατά την εγκυμοσύνη και πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνονται οι εξετάσεις;
Μ. Αποστολοπούλου: Συνιστάται ένας έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας σε όλες τις γυναίκες όταν διαπιστώνεται η κύηση ώστε να διαγνωστούν έγκαιρα τυχόν προβλήματα. Σε περίπτωση που η γυναίκα έχει γνωστή θυρεοειδοπάθεια (υπό- ή υπέρθυρεοειδισμό) πρέπει να υπάρχει εντατικός έλεγχος σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για αναπροσαρμογή της θεραπείας. Όταν λαμβάνεται αγωγή με θυροξίνη για παράδειγμα, οι ανάγκες και επακόλουθα και η δόση του χαπιού είναι πολύ πιθανό να αυξηθούν, ειδικά στο πρώτο τρίμηνο της κύησης. Μια γυναίκα που πριν την εγκυμοσύνη μπορεί να είχε μια θυρεοιδίτιδα Χασιμότο αλλά δε χρειαζόταν θεραπεία με θυρεοειδική ορμόνη είναι πιθανό στην κύηση να πρέπει να λάβει αγωγή, εάν ο θυρεοειδής δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες.
Φάρος: Ποια συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν πρόβλημα θυρεοειδούς σε έγκυες γυναίκες;
Μ. Αποστολοπούλου: Τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι δυνατόν στην κύηση να αποδίδονται σε αυτή και έτσι να διαλάθουν της προσοχής. Στον υποθυρεοειδισμό συχνή είναι η εμφάνιση γρήγορης κόπωσης, η αύξηση του σωματικού βάρους (αν και αυτή είναι μικρή και ειδικά σε έκδηλο υποθυρεοειδισμό) και οι αλλαγές στη διάθεση. Άλλα προβλήματα μπορεί να είναι η τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια, ξηρό δέρμα, βραδυκαρδία μέχρι και οιδήματα σε πιο παραμελημένες περιπτώσεις. Ο υπερθυρεοειδισμός χαρακτηρίζεται από συμπτώματα αυξημένου μεταβολισμού: απώλεια βάρους, νευρικότητα, γρήγορη εφίδρωση, τρόμος στα χέρια, ταχυκαρδία.
Φάρος: Γιατί είναι σημαντική η καλή λειτουργία του θυρεοειδούς στην εγκυμοσύνη;
Μ. Αποστολοπούλου: Η σωστή λειτουργία και η έγκαιρη διάγνωση παθήσεων του θυρεοειδούς είναι πολύ σημαντική για την καλή έκβαση της κύησης αλλά και την καλή νοητική και σωματική ανάπτυξη του εμβρύου.
Φάρος: Τι ισχύει για το ιώδιο στην εγκυμοσύνη;
Μ. Αποστολοπούλου: Η επαρκής πρόσληψη ιωδίου από τη διατροφή ή μέσω συμπληρωμάτων είναι
σημαντική ειδικά στο πρώτο τρίμηνο της κύησης για τη σωστή ανάπτυξη των
νοητικών λειτουργιών του παιδιού. Η ύπαρξη θυρεοειδίτιδας Χασιμότο δεν αποτελεί
αντένδειξη για λήψη ιωδίου στην εγκυμοσύνη όπως κάποιες φορές θεωρείται. Σε περιπτώσεις υπερθυρεοειδισμού η λήψη ιωδίου πρέπει να εκτιμάται ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης.
Φάρος: Τι αλλάζει κατά τη λοχεία;
Μ. Αποστολοπούλου: Στη λοχεία ο έλεγχος της θυρεοειδικής λειτουργίας είναι επίσης σημαντικός αν και συχνά παραβλέπεται. Συχνά, σε περιπτώσεις που έχει γίνει αλλαγή της αγωγής κατά την κύηση (για παράδειγμα αύξηση της δόσης της θυροξίνης) πρέπει να επανεξεταστεί η αγωγή που θα λαμβάνει πλέον η γυναίκα καθώς είναι δυνατόν η δόση να είναι πολύ υψηλή πλέον γι αυτή και να προκύψουν συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού.
Φάρος: Τί είναι η θυρεοειδίτιδα της λοχείας;
Μ. Αποστολοπούλου: Η θυρεοειδίτιδα της λοχείας είναι μια συχνή κατάσταση που εμφανίζεται συνήθως το πρώτο εξάμηνο μετά τον τοκετό συχνότερα σε γυναίκες με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα και χαρακτηρίζεται αρχικά από υπερθυρεοειδισμό ο οποίος βελτιώνεται με την πάροδο του χρόνου χωρίς να χρειάζεται αγωγή, ο οποίος μπορεί να εξελιχθεί σε υποθυρεοειδισμό. Τα συμπτώματα του υπερθυρεοειδισμού (ταχυκαρδία, εφίδρωση, νευρικότητα) μπορεί να αποδίδονται στην κόπωση και την αυπνία που βιώνει μια γυναίκα τους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό κι έτσι συχνά δε γίνεται έλεγχος με αιματολογικές εξετάσεις. Γενικά στην εγκυμοσύνη οι αυτοάνοσες παθήσεις έχουν πιο ήπια πορεία, καθώς το ανοσοποιητικό προσαρμόζεται ώστε να μην επιτίθεται στο νέο οργανισμό που αναπτύσσεται, στη λοχεία ωστόσο επανέρχεται η λειτουργία του και αυτοάνοσες παθήσεις μπορεί να παρουσιάσουν επιδείνωση. Γι αυτό το λόγο είναι σημαντικό να μην παραλείπεται έλεγχος όταν υπάρχει ιστορικό θυρεοειδοπάθειας ή συμπτώματα που μπορεί να ταιριάζουν με παθήσεις του θυρεοειδούς.
Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη παρακολούθηση των θυρεοειδικών διαταραχών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για μια υγιή εγκυμοσύνη και λοχεία. Με τακτικούς ελέγχους και συνεργασία με τον ενδοκρινολόγο, οι γυναίκες μπορούν να διασφαλίσουν την υγεία τους και την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού τους, μειώνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών. Η γνώση και η πρόληψη είναι η καλύτερη προστασία για μητέρα και νεογνό.
Σύντομο Βιογραφικό
Η Δρ. Μαρία Αποστολοπούλου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Είναι ενδοκρινολόγος – διαβητολόγος και ειδικός μεταβολισμού, ειδικευθείσα στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Düsseldorf της Γερμανίας και Διδάκτωρ του Heinrich-Heine Πανεπιστημίου του Düsseldorf.
